Grensoverschrijdend waterbeheer KempenBroek
Eind augustus 2016 werd de subsidieaanvraag Grensoverschrijdend Waterbeheer KempenBroek in het kader van de regeling Nieuwkomers Deltaplan Hoge Zandgronden door de Nederlandse provincie Limburg goedgekeurd. Met name voor het water- en klimaatbeleid zag de provincie een meerwaarde in het aanpakken van problemen ‘aan de bron’, zelfs als deze in het buitenland ligt. Nagenoeg al het water dat door de provincie Nederlands Limburg stroomt, is immers afkomstig uit haar buurlanden. Bovendien zijn natuurgebieden langs beide zijden van de grens gebaat bij grensoverschrijdende verbindingen.
Met de uitvoering van dit project leverde het bovendien een bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen van het Strategisch Open Ruimte project ‘Ruimte voor klimaatadaptatie in het GrensPark KempenBroek’ van de Vlaamse overheid.
Project met de financiële steun van
Weert, Bocholt, Bree en Kinrooi
Provincie Nederlands Limburg, Watering Het Grootbroek, landbouwers, Natuurmonumenten, Natuurpunt, Limburgs Landschap (B), Boerennatuur Vlaanderen
september 2016 tot december 2023
Inrichtingswerken in functie van waterberging
Er werden verschillende maatregelen getroffen die effect hebben op de waterkwantiteit. Momenteel is het water in enkele beken vaak nog te voedselrijk waardoor het niet gebruikt kan worden natuurgebieden. Bovendien werden er ook acties genomen in functie van de waterkwaliteit zoals de afvoer van water vertragen en/of water maximaal bergen. Dit zorgt bij extreme neerslag voor een aftopping van de piekdebieten op de verschillende beken die door KempenBroek stromen. Hierdoor kunnen overstromingen benedenstrooms (in Nederlands Limburg) worden gemilderd of voorkomen. De maatregelen zullen met name effect hebben op de Tungelroysebeek en de Uffelsebeek. Tijdens drogere periodes kunnen landbouwers (stroomafwaarts) dan weer gebruik maken van dit gebufferde water, kan het bijdragen aan de vernatting van natuurgebieden of door infiltratie aan de aanvulling van de grondwaterlagen.
De belangrijkste gerealiseerde onderdelen zijn:
- 24 grondaankoop voor inrichting in functie van waterberging (gerealiseerd door Natuurpunt)
- 154 ha ingericht in functie van waterberging en -infiltratie (gerealiseerd door Natuurmonumenten, Natuurpunt, Limburgs Landschap)
- 5 ha venherstel (gerealiseerd door Natuurpunt)
- 7 ha rietveld voor waterzuivering (gerealiseerd door Natuurpunt)
Landbouw en klimaatadaptatie
Boerennatuur Vlaanderen voerde in het kader van dit project en het Vlaamse project Water+Land+Schap verschillende maatregelen uit voor en met landbouwers.
De belangrijkste gerealiseerde onderdelen zijn:
- 37 ha klassieke drainage omgevormd naar peilgestuurde drainage (combinatie met onderstaand project Water+Land+Schap) (uitgevoerd bij meerdere landbouwers)
- 12 ha ‘klimaatakkers’ gerealiseerd (akkers waar het organisch koolstofgehalte werd verhoogd door inbreng van houtsnippers met voordelen voor de bodemstructuur, het watervasthoudend vermogen, CO2opslag, …) (combinatie met het project Water+Land+Schap) (uitgevoerd door meerdere landbouwers).
- 4,5 ha multifunctionele bufferstroken langs waterlopen met een meerwaarde op het vlak van waterkwaliteit (door het afvangen van afstromende nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen), landschapskwaliteit en biodiversiteit. (combinatie met onderstaand project Water+Land+Schap) (uitgevoerd door meerdere landbouwers).
- 9 ha testpercelen met klimaatrobuuste teelten (sorghum en de combinatie van maïs met klimboon) als alternatief voor maïs die tijdens de afgelopen jaren sterk te lijden had van de droogte. (combinatie met onderstaand project Water+Land+Schap) (uitgevoerd door meerdere landbouwers).
Communicatie over en draagvlakverbreding voor klimaatadaptatie
Een klimaatbestendig landschap werd opgenomen als 1 van de 6 ambities in het Masterplan en de aanvraag om door UNESCO als Mens & Biosfeergebied erkend te worden.
Er werd gecommuniceerd in diverse media, in het magazine Magjezien, er waren publicaties in lokale en provinciale dag- en weekbladen, talloze publicaties op de website van KempenBroek en sociale media.
Er werden verschillende educatieve programma's opgezet (vb. Geopad), belevingsvolle activiteiten en excursies georganiseerd (vb. klimaatwandelingen).